15 dagen Cambodja

15 dagen Cambodja: tempels, eilanden en jungle-avontuur

Dit reisschema neemt je mee van de chaotische rivieroever van Phnom Penh naar de mystieke tempels rondom Siem Reap, over wilde eilanden en het ongerepte groen van de Cardamom‑bergen. Verwacht zonsopgangen bij Angkor Wat, wortels die ruïnes veroveren in Ta Prohm, drijvende dorpen op het Tonle Sap, en relaxte stranddagen op Long Beach en Koh Rong Samloem. Er zitten georganiseerde opties tussen die je gemakkelijk via platforms zoals Angkor Sunrise tour, Koh Rong snorkeling trip of Ream National Park boat tour boekt, maar er is ook veel ruimte voor zelf ontdekken per tuk‑tuk, fiets of boot. Praktische tips: neem genoeg cash mee, bescherm jezelf tegen de zon en muggen, draag respectvolle kleding bij tempelbezoek en plan transfers ruim op tijd. Dit schema is strak genoeg om veel te zien, maar flexibel genoeg om jouw eigen tempo, avontuurlijke zijstapjes en rustmomenten in te bouwen. Op naar Cambodja.

Hieronder hebben we een reisschema gemaakt voor een reis van 15 dagen door Cambodja. Gebruik het als inspiratie om jouw eigen reis te plannen. Vind je het teveel werk? Kies dan 1 van de rondreizen naar Cambodja die al helemaal zijn geregeld.

  • Dag 1 Aankomst en eerste indruk Phnom Penh
    • Ochtend: Zodra je voet zet in Phnom Penh kun je rustig opstarten en eerst even inchecken en jezelf opladen na de vlucht, met een korte siësta in je hotel en een koffie op het terras langs de Mekong. Als je meteen energie hebt, wandel je naar het Koninklijk Paleis en de Silver Pagoda om direct een cultureel plaatje te krijgen, of je sluit aan bij een lokale gids via Fietstocht langs Phnom Penh bezienswaardigheden om de stad in één keer te snappen. Voor een food-orientatie kun je kiezen voor een ontbijtronde langs straatkraampjes en verse bami, of voor een relaxte brunch in een van de hippe cafés aan de rivier.
    • Middag: Na de middagcheck-in in je hotel kun je kiezen voor een sobere maar belangrijke ervaring door het bezoek aan het Tuol Sleng Genocide Museum en later het aangrijpende Killing Fields, of je kiest voor iets lichter en dwaalt over de kleurrijke markten zoals de Russian Market voor streetfood en vintage vondsten. Een andere optie is om even de drukte te ontvluchten met een rustige Boottocht op de Mekong, waarbij je langs rivierdorpjes peddelt en een idee krijgt van het lokale leven buiten de stad. Vergeet niet om tussendoor korte stops te plannen om te acclimatiseren en voldoende water te drinken.
    • Avond: Als de zon zakt kun je kiezen voor een sfeervolle avondwandeling langs de Riverside, gevolgd door diner in een restaurant met Khmer-specialiteiten of een trendy rooftop bar met uitzicht over Phnom Penh. Voor wie nog energie heeft, wacht Bassac Lane met intieme bars en livemuziek, terwijl anderen liever ronddwalen op een levendige night market voor snacks en souvenirs. Er zijn ook georganiseerde avondtours en barcrawls via lokale aanbieders zoals Phnom Penh bar crawl ervaringen voor wie snel nieuw gezelschap wil ontmoeten en het nachtleven wil ontdekken.

    Dag één draait om aankomen, oriënteren en een eerste indruk van Phnom Penh krijgen. Je kunt de ochtend gebruiken om rustig te acclimatiseren en meteen het Koninklijk Paleis en de Silver Pagoda te bezoeken of energiek te starten met een Fietstocht langs Phnom Penh bezienswaardigheden die je snel de belangrijkste buurten en lokale hotspots laat zien. In de middag wacht de keuze tussen een indringend historisch bezoek aan het Tuol Sleng Genocide Museum en de Killing Fields, of het kleurrijke dagelijkse leven op markten zoals de Russian Market, en er is altijd de mogelijkheid om met een boottocht over de Mekong te ontspannen. Tegen de avond ontdek je de riverside-sfeer, rooftop bars en levendige night markets of ga je mee op een georganiseerde barcrawl om mensen te ontmoeten. Deze mix van cultuur, geschiedenis, streetfood en nachtleven geeft je meteen een compleet gevoel van Cambodja en helpt je goed starten aan de rest van je avontuur.

  • Dag 2 Transfer naar en tempels rond Siem Reap
    • Ochtend: Vroeg vertrekken naar Siem Reap kan op meerdere manieren: kies voor een korte binnenlandse vlucht om maximaal tijd bij de tempels te hebben, neem de comfortabele minivan/bus en geniet van het Cambodjaanse landschap onderweg, of ga voor een avontuurlijke, langzamere optie en boek een seizoensgebonden boot over het Tonle Sap voor een uniek perspectief op het plattelandsleven. Bij aankomst even inchecken in het hotel en snel een tuk‑tuk regelen geeft je flexibiliteit; je kunt meteen op verkenning of juist eerst een powernap nemen en later starten.
    • Middag: Na het opfrissen kun je direct de eerste tempels induiken door met een tuk‑tuk naar Ta Prohm en het mysterieuze Bayon te rijden, of je houdt het relaxed en snuift Pub Street en de Old Market in voor lunch en souvenirs. Voor wie liever alles uitbesteedt is er de optie om een begeleide tour te boeken, bijvoorbeeld een korte Angkor Temples afternoon tour die je meteen context en de beste fotoplots geeft. Een andere keuze is een fietstocht langs dorpjes rond Siem Reap om het rurale leven te proeven.
    • Avond: Als de hitte zakt kun je kiezen voor een iconische zonsondergang bij Angkor Wat, een georganiseerde Angkor Wat sunset tour die de beste plekken en timing regelt, of terugkeren naar het centrum voor een avond vol streetfood, livemuziek en craft beers op Pub Street. Voor een cultureel alternatief boek je een traditionele dansvoorstelling met diner of dwaal je over de levendige night markets voor handgemaakte spullen en nachtelijke snacks.

    Dag twee draait om verhuizen naar het tempelstadje en meteen proeven van de Angkor-sfeer in en rond Siem Reap. Je start vroeg: vliegen bespaart reistijd, de bus geeft avontuur en de boot over de Tonle Sap levert onvergetelijke landschappen. In de middag kun je kiezen voor onmiddellijke tempelkoude bij Ta Prohm en Bayon, of juist ontspannen in de straatjes van Pub Street en de Old Market. Er zijn ook georganiseerde opties als een korte Angkor Temples afternoon tour die je achtergrond geeft en de highlights efficiënt afhandelt. Tegen de avond is het moment voor de klassieke zonsondergang bij Angkor Wat, of je dompelt jezelf onder in het nachtleven met live muziek, night markets en een traditionele dansvoorstelling. Deze dag combineert vervoer, eerste templehits en het eerste nachtleven van Siem Reap, zodat je morgen fris en voorbereid heel vroeg het park in kunt voor zonsopgang.

  • Dag 3 Volle Angkor‑dag bij Siem Reap
    • Ochtend: Sta vroeg op om het beste uit de dag te halen: ga mee met een georganiseerde Angkor Sunrise tour voor de klassieke zonsopgang bij Angkor Wat, ervaar de spiegelende wateren en de stilte voor de toeristenstroom, of kies ervoor om vroeg naar het ruige Ta Prohm te rijden en tussen boomwortels en ruïnes te dwalen zonder de drukte. Als je liever actief begint kun je een fiets of e‑bike huren en door rijstvelden peddelen langs lokale dorpen rond Siem Reap, waardoor je rustig acclimatiseert en onverwachte fotomomenten vindt.
    • Middag: Na een stevige lunch heb je meerdere opties: duik het hertogelijk complex van Angkor Thom in met de duizelingwekkende gezichten van Bayon en de Terrace of the Elephants, ga zelfstandig rond met een tuk‑tuk of boek een begeleide optie zoals de Angkor full day private tour voor diepere achtergrond en betere foto‑spots. Voor wie verder wil rijden biedt Banteay Srei verfijnde zandstenen reliëfs en is het een uur rijden maar meer dan de moeite waard; wie rust zoekt neemt een late lunch in Pub Street en spendeert de middag in het hotel of bij het zwembad.
    • Avond: Tegen de avond wacht een keuze tussen een klassieke tempelzonsondergang — klim naar Phnom Bakheng voor panoramisch uitzicht of kies het rustigere Pre Rup voor warme kleuren — of keer terug naar Siem Reap voor een maaltijd plus avondprogramma met traditionele dans en diner, bijvoorbeeld via een Apsara dinner show. Voor nachtbrakers zijn er levendige night markets en bars op Pub Street; anderen kunnen een nachtelijke tuk‑tukrit boeken om de tempels in sfeerverlichting te zien.

    Dag drie draait om diep de Angkor‑wereld in duiken en slim plannen: vroeg starten is key om de beste foto’s en de koelste momenten te pakken bij Angkor Wat of het mysterieuze Ta Prohm. Je kunt kiezen voor georganiseerde tours zoals een Angkor Sunrise tour of een privé dagtour die je langs Bayon, Angkor Thom en de Terrace of the Elephants leidt met context en een flexibele route, of zelf op pad met een tuk‑tuk of fiets voor meer vrijheid. Bezoek ook het verfijnde Banteay Srei als je tijd hebt; die staat bekend om zijn fijne zandsteen‑snijwerk. Vergeet praktische zaken niet: een geldig Angkor‑pas, lichtgewicht kleding die knieën en schouders bedekt, voldoende water, zonnebrand en muggenmiddel. De avond biedt perfecte zonsondergangspots zoals Phnom Bakheng of Pre Rup, of je kiest voor eten en cultuur in het centrum van Siem Reap. Met deze mix kun je zowel iconische beelden als minder bekende hoekjes van Angkor ontdekken.

  • Dag 4 Kulen, tempels en Tonle Sap bij Siem Reap
    • Ochtend: Vroeg uit de veren en de keuze is aan jou: trek de natuur in naar het heilige reliëf en de waterval op Kulen Mountain met een lokale gids via een georganiseerde Kulen Mountain day trip, waar je door bossen wandelt, onder een verfrissende waterval duikt en het grote liggende Boeddhabeeld bezoekt; of rijd naar het fijn gesneden Banteay Srei voor vroeg licht op de roze zandsteen en combineer het met Kbal Spean om de River of a Thousand Lingas te zien; als je het rustig aan wilt doen blijf je in en rond Siem Reap, huur een e‑bike en peddel door rijstvelden en dorpen, of kies een ochtendsessie bij een spa voor een traditionele Khmer-massage voordat je verder trekt.
    • Middag: Na de middagpauze kun je smokkelen met cultuur en water: ga met een boot naar de drijvende dorpen op het Tonle Sap en kies een informatieve Tonle Sap boat tour om het leven op palen te zien en fotogenieke waterhuizen te bezoeken; of maak de langere rit naar Banteay Srei als je die nog niet deed en combineer met lokale markten voor lunch; wie het liever rustig houdt kan een Cambodjaanse kookworkshop doen en eten wat je zelf bereidt, of terug naar het hotel voor een siësta en zwembad.
    • Avond: Als de dag koeler wordt kun je naar een hoge tempeltop voor zonsondergang, bijvoorbeeld Pre Rup of Phnom Bakheng, waar de lucht rood kleurt en de tempelrijen magisch aanvoelen; of blijf in Siem Reap en kies voor een diner met traditionele dans en muziek, zoals een Apsara-voorstelling, of duik in het nachtleven op Pub Street met streetfood, livemuziek en lokale bieren als je nog energie hebt.

    Dag vier draait om variatie: van jungle en watervallen tot fijnzinnig steenwerk en dorpservaringen rondom Siem Reap. Je kunt 's ochtends naar Kulen Mountain voor een actieve hike, verkoelende waterval en religieuze sites, vaak aangeboden als een georganiseerde Kulen Mountain day trip, of je kiest de fragiele schoonheid van Banteay Srei en de verborgen sculpturen van Kbal Spean. De middag leent zich perfect voor een boottocht over het enorme Tonle Sap naar drijvende dorpen om het lokale leven te observeren, of voor een hands-on kookcursus die je inzicht geeft in Khmer smaken. Praktisch: vertrek vroeg voor de koelste uren bij de tempels, neem zwemkleding voor de waterval, voldoende water, zonnebrand en cash voor kleine dorpsaankopen. De avond kun je gebruiken om te ontspannen met een culturele show of juist het levendige nachtleven in Siem Reap te verkennen. Deze dag combineert natuur, ambacht en lokale cultuur zodat je Cambodja van meerdere kanten leert kennen.

  • Dag 5 Rijstvelden, ruïnes en drijvende dorpen
    • Ochtend: Vroeg op pad naar het ruige binnenland kan op meerdere manieren: kies voor een ochtendexcursie naar het jungleachtige Beng Mealea en combineer met het afgelegen complex van Koh Ker via een georganiseerde Beng Mealea and Koh Ker tour om de mysterieuze ruïnes te ontdekken; wie het minder wild wil kan een fiets of e‑bike huren en door rijstvelden peddelen richting Phnom Krom en kleine dorpen rond Siem Reap voor rauwe levensstijlfoto's; of blijf dichtbij en doe een praktische Cambodian cooking class waarbij je lokale ingrediënten leert kennen en meteen je lunch maakt.
    • Middag: Na de lunch kies je voor water en dorpsleven door met een boot naar de drijvende gemeenschappen op Tonle Sap te gaan, stap aan boord van een Kampong Phluk boat tour en zie huizen op palen en vissersnetten in actie, of rust uit bij je hotel en bezoek later het Artisans Angkor atelier en kleine galerieën in de stad voor handgemaakte souvenirs en slow travel. Als alternatief kun je het Cambodia Landmine Museum en lokale sociale projecten bezoeken om context te krijgen bij Cambodja's recente geschiedenis, of terugkeren naar het platteland voor meer fotosessies in rijstvelden.
    • Avond: Als de lucht koeler wordt wacht een keuze voor zonsondergang en gezelligheid: klim naar de heuvel van Phnom Krom voor een rustige zonsondergang over rijstvelden en Tonle Sap, of ga naar Pub Street voor livemuziek, streetfood en bruisende bars; wie cultuur wil combineert diner met een traditionele Apsara‑voorstelling via een Apsara dinner show, terwijl nachtmarkten perfect zijn voor snacks, handwerk en retro‑fotomomenten met twinkelende lichtjes.

    Dag vijf draait om het platteland en lokale ervaringen rond Siem Reap, waar je een mix van ruïnes, rijstvelden en drijvende dorpen op één dag kunt proeven. Een ochtendexcursie naar Beng Mealea en eventueel Koh Ker geeft je het gevoel van verloren tempels in de jungle, vaak aangeboden als georganiseerde trips zoals Beng Mealea and Koh Ker tour, terwijl een rustige fietstocht langs paden en dorpjes juist het dagelijks leven dichterbij brengt. De middag leent zich uitstekend voor een boottocht naar Kampong Phluk of andere Tonle Sap‑dorpen om te zien hoe huizen op palen en waterhandel werken, of voor culturele stops in lokale werkplaatsen en musea. Praktisch is het om stevig schoeisel voor de ruïnes te dragen, genoeg water en zonnebrand mee te nemen en cash te hebben voor kleine aankopen. De avond kun je gebruiken voor een sfeervolle zonsondergang bij Phnom Krom, een levendige straat met eten en bars of een traditionele voorstelling om de dag rustig af te sluiten. Deze dag geeft je zowel fotomomenten als inzicht in het rurale Cambodja.

  • Dag 6 Avontuur en cultuur in Battambang
    • Ochtend: Vroeg vertrekken vanuit Siem Reap richting het relaxte en creatieve Battambang: je kunt kiezen voor een comfortabele minivan of lokale bus om het Cambodjaanse platteland te zien, een privétransfer voor meer flexibiliteit, of de langzamere, avontuurlijke route met stops bij dorpjes onderweg. Bij aankomst even inchecken in je hotel en vervolgens ontbijten bij een lokaal café of marktkraam; daarna huur je een fiets of tuk‑tuk-chauffeur en rijd je naar het oude tempelplateau rond Wat Banan, of je kiest een georganiseerde kennismaking met de omgeving via een Battambang half-day tour om meteen de highlights en lokale verhalen te krijgen.
    • Middag: Na de lunch zijn er verschillende kanten op: ga voor de iconische, speelse ervaring met de 'bamboo train' en boek een Bamboo Train experience of verken de rijstvelden en rustige dorpjes per fiets om rauwe lokale scènes te fotograferen. Een andere optie is richting Phnom Sampeau rijden, de grotten en hilltoptemples bekijken en de geschiedenis van de regio leren kennen, of duik in Battambangs kunstscene met een workshop of bezoek aan Phare Ponleu Selpak en hun galerie's (er zijn ook Phare Ponleu Selpak circus tickets als je creatief wilt meedoen). Voor wie wil relaxen zijn er hippe koffietentjes en koloniale straatjes om te slenteren.
    • Avond: Als de lucht zacht wordt kun je kiezen voor het spectaculaire vertrek van duizenden vleermuizen bij Phnom Sampeau rond zonsondergang — een natuurshow die je niet snel vergeet — of terugkeren naar het stadshart voor riverside diners, lokale bieren en livemuziek in intieme bars. Een avondoptie is een voorstelling of circusvoorstelling via Phare Ponleu Selpak circus tickets voor rauwe, energieke performances, terwijl anderen liever de nachtmarkt induiken voor streetfood en souvenirs.

    Dag zes brengt je naar het culturele hart van noordwest‑Cambodja: Battambang combineert ruige plattelandsroutes met een levendige kunstscene. De ochtend draait om de rit ernaartoe — minivan, private transfer of een langzamere route langs dorpen — gevolgd door een eerste verkenning met fiets of tuk‑tuk naar plekken als Wat Banan of via een korte georganiseerde optie zoals een Battambang half-day tour. In de middag heb je de beroemde 'bamboo train' ervaring als energieke keus of juist de rustige fototocht door rijstvelden; wie cultuur wil kiest voor Phare’s ateliers en circusprojecten of rijdt omhoog naar Phnom Sampeau met zijn grotten en historische plekken. Tegen de avond levert Phnom Sampeau een indrukwekkende vleermuizenexodus bij schemering, terwijl de stad zelf uitnodigt tot riverside diners, bars en nachtmarkten. Praktische tips: neem cash mee (veel kleine verkopers accepteren geen kaarten), draag stevige schoenen voor ruïnes en grotten, smeer zonnebrand en houd water bij de hand; je slaapt gewoon in een hotel, dus fris je snel op en ga door — Battambang voelt als het soort plaats waar onverwachte ontdekkingen op de loer liggen.

  • Dag 7 Reis naar en eerste indruk van Phnom Penh
    • Ochtend: Begin de dag in relaxed tempo in Battambang met een kop sterke koffie en een wandeling langs koloniale gevels; kies ervoor om lokale markten te verkennen voor verse snacks en kleurrijke scènes, ga nog eens naar het Phare‑atelier voor een korte creatieve workshop of bezoek het rustige Wat Banan voor een uitzicht zonder veel toeristen. Als je de bamboo train nog niet deed kun je nu alsnog een korte rit maken, of huur een fiets en peddel door dorpjes en rijstvelden voor rauwe fotomomenten en contact met lokale families.
    • Middag: Pak de middag voor de transfer naar Phnom Penh en bepaal je tempo: boek een binnenlandse vlucht als je tijd terug wilt winnen, kies een comfortabele minivan of privétransfer om onderweg te stoppen bij dorpjes en landschappen, of ga voor de budgetvriendelijke lokale bus en accepteer een langere, authentieke rit. Onderweg kun je uitstappen bij Oudong voor een korte klim en panoramisch uitzicht, of een lokale stop maken bij een markt voor lunch en instant streetfood‑ervaringen.
    • Avond: Aangekomen in Phnom Penh kun je rustig beginnen met een rivierwandeling en sunset bij de Mekong gevolgd door diner in een hip restaurant of een toeristische klassieker; kies een ontspannen avond op een riverside rooftop bar, ga voor een authentieke avondmarkt met streetfood en souvenirs, of boek een georganiseerde optie zoals een Phnom Penh sunset cruise voor een relaxte start van het nachtleven. Voor wie meer energie heeft zijn er bars en live‑muziek op Bassac Lane en gezellige nachtmarkten om de eerste indruk van de stad compleet te maken.

    Dag zeven combineert laatste Battambang‑vibes met een transfer naar de hoofdstad, zodat je 's ochtends nog kunt kiezen tussen markten, kunst en landelijke fietstochten in Battambang of een rustige tempelbezoek aan Wat Banan. In de middag maak je de verplaatsing naar Phnom Penh en bepaal je zelf of je snelheid kiest met een vlucht, comfort met een privétransfer of avontuur met de lokale bus; onderweg zijn er mogelijkheden om te stoppen bij Oudong voor geschiedenis en uitzicht of kleine marktjes voor lunch en lokale ontmoetingen. De avond draait om het eerste gevoel voor Phnom Penh: een sunset langs de Mekong, rooftopbars, night markets en georganiseerde opties zoals een Phnom Penh sunset cruise die je meteen een goede oriëntatie geeft. Praktische tips: bereid je voor op wisselende reistijden, neem cash mee voor route‑stops en markten, en houd water en zonnebrand bij de hand. Deze dag zorgt dat je zowel het rurale Cambodja als de stedelijke sfeer van Phnom Penh meepakt, perfect om fris te starten aan wat de hoofdstad te bieden heeft.

  • Dag 8 Kampot en Kep: rivier, Bokor en zeevruchten
    • Ochtend: Vertrek vroeg uit Phnom Penh richting de zuidwestkust en kies je tempo: neem een comfortabele minivan of privétransfer voor een directe rit naar Kampot, ga budgetproof met de lokale bus en stop spontaan in dorpjes, of maak van de ochtend een lusje en rij direct door naar het ruige Bokor Hill om de koelere berglucht en verlaten koloniale gebouwen te grijpen. Aangekomen in Kampot check je in en regel een scooter of fiets; samen met een bezoek aan lokale cafés kun je meteen een korte Kampot pepper farm tour boeken of zelfstandig naar zoutvelden en rivieroever peddelen om de sfeer van het platteland te proeven.
    • Middag: Na de lunch liggen meerdere routes open: rijd richting het plateau van Bokor Hill om de oude kerk, het vervallen casino en uitzichten over de kust te bekijken, of blijf lager voor een relaxte middag langs de Kampot River met kajakken, koffiestops en fotografie van lokale vissers; wie cultuur wil opsnuiven bezoekt de markt en kleine galerieën in het centrum van Kampot en maakt een wandeling langs de koloniale huizen. Voor een korte zijstap kun je ook naar Kep rijden en het strand en Krabmarkt verkennen alvorens terug te keren.
    • Avond: Als de zon zakt kies je voor een klassieke waterscene met een Kampot sunset river cruise over de rivier terwijl de lucht oranje kleurt, of rijd je naar Kep voor verse krab aan het Kep Crab Market en diners direct aan zee. Terug in Kampot zijn er gezellige riverside bars en nachtmarkten voor cocktails en lokaal straateten, terwijl wie vroeg wil slapen lekker uitrust in het hotel voor een actieve dag morgen.

    Dag acht brengt je naar het relaxing‑meets‑adventure gedeelte van zuidwest‑Cambodja met Kampot als uitvalsbasis. De ochtend draait om de verplaatsing: kies een snelle minivan, een goedkopere lokale bus of rijd direct omhoog naar Bokor Hill voor koelere lucht en ruïnes. In de middag kun je kiezen tussen natuur en cultuur: een rit over het plateau van Bokor Hill, peddelen en fotografie op de Kampot River, of het tempo laten zakken in het centrum van Kampot met marktbezoek en koffie. Als je wilt kun je ook de korte route naar Kep nemen voor strand en zeevruchten. Tegen de avond is een georganiseerde optie zoals een Kampot sunset river cruise perfect voor relaxte zonsondergangfoto's, terwijl liefhebbers van lekker eten richting Kep Crab Market trekken voor verse krab en lokale specialiteiten. Praktisch: laad je telefoon en powerbank, neem een lichte jas voor Bokor, genoeg cash voor lokale stops en draag stevige schoenen voor korte hikes en ruwe paden.

  • Dag 9 Eilandavontuur op Koh Rong
    • Ochtend: Vroege transfer richting de kust: kies voor een comfortabele minivan of privétransfer van Kampot naar Sihanoukville en neem direct de ferry naar het eiland, pak de budgetoptie met lokale bus en een langere overstap in de haven voor onderwegontdekkingen, of maak van de ochtend een slow start in Kampot met een extra krabontbijt in Kep en vertrek later om de drukte in de haven te vermijden. Eenmaal in de haven kun je kiezen voor de snelle speedboat of de goedkopere ferry; koop je tickets van tevoren of regel ze via je hotel om stress te vermijden en meteen een tuk‑tuk of boat pick‑up te hebben.
    • Middag: Aankomst op Koh Rong betekent meteen keuzes: dump je bagage in een bungalow en ren naar het witte zand van Long Beach voor snorkelen en zwemmen, huur een kayak of stand‑up paddleboard voor het kusttraject, of boek een georganiseerde Koh Rong snorkeling trip die je naar koraalriffen en verborgen zwemspots brengt. Als je meer avontuur wil kun je een korte jungle‑trek maken naar uitzichtpunten of de boheemse strandstrook verkennen met beachbars en kleine eettentjes; voor wie rust zoekt is er altijd een hangmat en een koel drankje bij de accommodatie.
    • Avond: Als de zon zakt zijn er meerdere manieren om de avond door te brengen: kies voor een relaxte beachfront barbecue en verse zeevruchten op palmblaadjes terwijl de sterren langzaam verschijnen, ga naar de levendige pierstrip voor cocktails en muziek met andere reizigers, of boek een nachtelijke tour voor bioluminescentie (als het seizoen het toelaat) en zwem tussen gloeiende plankton. Er zijn ook kleinschalige vuurtjes en live bands op sommige stranden; wie vroeg wil slapen heeft een stille bungalow met oceaangeluiden als perfecte afsluiter.

    Dag negen draait om eilandvibes en waterpret: je verhuist van het vasteland naar Koh Rong en kunt de ochtend gebruiken om rustig naar Sihanoukville te reizen en de ferry te pakken of juist vroeg door te rijden en meteen de boot te nemen. Op het eiland ligt de keuze tussen relaxen op het onvervalste zachte zand van Long Beach, actief snorkelen rond koraalvelden via een georganiseerde Koh Rong snorkeling trip, of de jungle in voor korte hikes en uitzichtpunten die minder toeristen zien. Praktisch: neem voldoende cash mee (banen en ATMs zijn beperkt), zonnebrand, een droogzak voor waardevolle spullen en een lampje voor nachtelijke paden. De middag leent zich voor wateractiviteiten zoals kajakken, paddleboarden of een lokale duikschool; wie het rustiger wil houdt een siësta en geniet van een lunch met verse vis. De avond kan heel verschillend zijn — van rustige sterrenkijkavonden en barbecues tot levendige pierfeesten en bioluminescentie‑tochten — waardoor dag negen perfect is om te bepalen of je rustig blijft hangen of juist nachtleven en avontuur kiest.

  • Dag 10 Eilanddag op Koh Rong
    • Ochtend: Sta vroeg op om de dag op het strand te beginnen: loop vanuit je accommodatie naar het zachte witte zand van Long Beach en plons direct het water in voor snorkelsessies langs ondiepe riffen, of huur een kajak en peddel langs de kustlijn om rustige baaitjes en verborgen strandjes te ontdekken. Als je actie wilt, kun je je aanmelden voor een georganiseerde Koh Rong snorkeling trip die je naar de beste koraalgebieden brengt, maar als je liever slow reist kun je simpelweg in een hangmat ploffen en locals zien roeien en vissen. Voor wie de eilanddrukte wil ontlopen is er de optie om het binnenland in te lopen naar kleine dorpjes, viewpoint‑paden of stille strandjes waar drijvende visnetten en vissersboten het echte eilandleven laten zien — allemaal op loopafstand of een korte tuktuk of longtail‑vaart vanaf je bungalow op Koh Rong.
    • Middag: De middag biedt keuze uit actieve duiktrips, relaxte strandbars of eilandhoppen: ga met een duikschool het water in en ontdek grotere riffen en kleurrijke vissen via een Scuba diving Koh Rong of blijf ondiep en verken snorkelend verder langs de kust; er staan ook korte boottochten naar nabijgelegen kleine eilandjes klaar als je zin hebt in een privéstrand voor een paar uur. Voor een rustigere middag kun je terug naar het strand en lunchen bij een lokale beachbar, deelnemen aan een korte kookworkshop met verse vis of juist een junglepad volgen naar een uitzichtpunt voor panorama’s over de zee en karstformaties. Alternatief is scooter of boot naar Sok San Beach of andere rustige baaitjes waar minder toeristen komen, perfecte plekken voor fotografie en siësta.
    • Avond: Als de zon zakt kun je kiezen voor natuur of feest: ga mee op een nachtelijke Bioluminescent plankton tour en zwem tussen gloeiende deeltjes voor een magische ervaring, of blijf op het strand voor een verse zeevruchten‑barbecue onder de sterren met vuurkorven en livemuziek. Voor wie meer sociaal wil is de pierstrip met bars en cocktails dé plek om makkelijk andere reizigers te ontmoeten, terwijl rustige reizigers vroeg terugkeren naar hun bungalow voor een nachtzwem of een boek bij het geluid van de branding. Houd rekening met boottijden terug naar het vasteland als je morgen weer reist, en neem een lampje mee voor het pad over het eiland.

    Dag tien draait volledig om eilandlevensstijl op Koh Rong: het is een dag om water in te duiken, te chillen en te kiezen hoe wild je het wilt maken. Begin bij het iconische Long Beach met snorkelen of kajakken, of sluit je aan bij een georganiseerde optie zoals de Koh Rong snorkeling trip zodat een lokale crew je naar de beste spots brengt; wie liever zelfstandig is huurt een kajak of peddelt langs ongerepte baaien. De middag kan gevuld worden met duiken via lokale duikscholen voor close‑up encounters met koraal en tropische vissen, of met eilandhoppen en korte junglewandelingen naar viewpoints en stille stranden. Tegen de avond wacht een van de sterkste eilandervaringen: bioluminescentie‑tochten die je laten zwemmen tussen gloeiende plankton of juist relaxte barbecues en pierfeesten waar je andere reizigers ontmoet. Praktisch: neem voldoende cash mee, een droogzak voor waardevolle spullen, zonnebrand en een lampje voor nachtelijke paden, check boottijden van tevoren en plan je duikreserveringen vroeg op de dag. Deze dag is perfect om te beslissen of je langer blijft hangen voor meer eilandfeesten of juist helemaal tot rust komt in je bungalow.

  • Dag 11 Eilanden, mangroves en nachtelijke sterrenzee
    • Ochtend: Vroeg opstaan betaalt zich uit: je kunt de korte speedboot pakken van Koh Rong naar het nabijgelegen Koh Rong Samloem en meteen naar het iconische Lazy Beach rennen om het eerste ochtendlicht op het zand te vangen, of je blijft slapen en neemt een late ferry terug naar Sihanoukville om daar rustig te ontbijten en een transfer te regelen richting de mangroves van Ream National Park. Als je het avontuurlijk wilt doen neem je een lokale pirogue naar een afgelegen strand en peddel je met een gehuurde kayak langs verborgen inhammen en vissershuizen; wie liever georganiseerd reist kan een handige optie boeken via Koh Rong to Koh Rong Samloem transfer of een lokale boottrip regelen via je hotel.
    • Middag: De middag leent zich perfect voor water en jungle: snorkel boven koraalriffen en zwem met tropische vissen rond Saracen Bay, ga op een eilandhop-boottocht die de beste snorkelspots combineert en lokale lunch aanbiedt, of kies een korte junglewandeling naar een viewpoint voor panorama's over de karsteilanden. Voor wie meer context wil is er de mogelijkheid om met een gids door Ream National Park te varen, mangrovekanalen te verkennen en lokale fauna te spotten via een georganiseerde Ream National Park boat tour; alternatief blijf je simpelweg op het strand, huur je een SUP en test je je balans tussen de golven.
    • Avond: Als de zon zakt kun je kiezen tussen een relaxte strandbarbecue met verse zeevruchten en een kampvuur onder de sterren, een nachtelijke bioluminescentie‑swim als het seizoen klopt en je tussen gloeiend plankton wilt dobberen, of terugvaren naar Sihanoukville voor een diner in een lokaal visrestaurant en een rustige nacht in een hotel. Voor reizigers die sociaal willen doen, is de pierstrip of een low‑key beachbar de plek om nieuwe mensen te ontmoeten, terwijl rustzoekers een hangmat, een goed boek en het geluid van de branding kiezen.

    Dag elf draait om eilanden, mangroves en een relaxte mix van actie en chill. Je begint met de keuze: de snelle boot naar Koh Rong Samloem voor Lazy Beach en snorkelroutes, of terug naar het vasteland en door naar Ream National Park voor mangrovekanalen en wildlife. De middag biedt zowel koraal en SUP‑avontuur bij Saracen Bay als georganiseerde boottochten die je diep de mangroves in brengen — je kunt dat makkelijk vastleggen via opties zoals Ream National Park boat tour als je geen eigen gear hebt. Rond zonsondergang kies je tussen bioluminescentie‑tochten, een verse zeevruchtenbarbecue op het strand of terug naar Sihanoukville voor diner en rust. Praktisch: check boottijden vroeg, neem cash en een droogzak mee, bescherm je huid met SPF en draag waterschoenen voor rotsen en koraal. Deze dag is ideaal om het eilandgevoel te verlengen of juist meer natuur in te duiken voordat je verder reist.

  • Dag 12 Kep en Kampot
    • Ochtend: Pak vroeg de boot of een snelle transfer naar Kep en start met een wandeling langs de kade; je kunt meteen naar de beroemde Kep Crab Market voor een krabontbijt en verse zeevruchten, of bewaren voor later en eerst met een korte scootertrip langs de zoutvelden en pepper farms richting Kampot. Als je liever relaxed begint blijf je nog even op het eiland voor een laatste duik of kies je een rustige kajaktocht langs de kustlijnen voordat je terugvaart naar het vasteland. Voor reizigers die alles willen combineren kun je een georganiseerde boottransfer nemen die je bagage en timing regelt zodat je zonder stress van eiland naar kust rolt.
    • Middag: Na de lunch liggen opties klaar: bezoek een beroemde pepper farm en doe mee aan een korte proeverij en rondleiding via een lokale Kampot pepper farm tour, rijd omhoog richting Bokor Hill voor verlaten koloniale gebouwen en koelere lucht, of neem een korte boot naar Koh Tonsay (Rabbit Island) voor hangmatten, snorkelen en eenvoudige strandbars. Als je cultuur zoekt kun je ook door Kampot slenteren, koloniale huizen fotograferen en bij lokale cafés plannen maken voor de avond; wie meer actie wil boekt een korte rotsklim of e‑bike route door de rijstvelden.
    • Avond: Tegen zonsondergang kies je voor een rustige riverside sunset in Kampot met lokale streetfood of een vissersdiner in Kep bij de pier; alternatieven zijn een kampvuur op het strand van Rabbit Island met nieuwe reizigers of terug naar Bokor Hill voor dramatische lucht en nachtfotografie van verlaten gebouwen. Voor wie het nachtleven wil opzoeken zijn er gezellige bars in Kampot met live muziek en craft beers, terwijl anderen vroeg terugkeren naar hun hotel voor een ontspannen avond en planning van de volgende etappe.

    Dag twaalf draait om de zuidwestelijke kustmix van ontspannen stranden, lokale smaken en een scheut avontuur tussen Kep en Kampot. Begin je dag in de ochtend langs het water of met een scootertrip; de iconische Kep Crab Market is perfect voor verse zeevruchten en levendige scènes, terwijl een korte boot of transfer je snel naar het vasteeland brengt. In de middag kun je kiezen voor culinaire verdieping en een georganiseerde Kampot pepper farm tour om te leren waarom Kampot‑peper zo beroemd is, of juist de natuur in: Bokor Hill en Koh Tonsay (Rabbit Island) bieden respectievelijk ruige uitzichten en relaxte strandvibes. Praktisch: neem cash mee voor markten en bootjes, vergeet zonnebrand en waterschoenen niet, en check boottijden terug naar het vasteland. De avond kan chill zijn met een riverside sunset in Kampot of een krabendiner in Kep, en geeft je ruimte om tussen smakelijke stops en natuurlijke highlights te schakelen. Deze dag is ideaal om te proeven van lokale gerechten, eilandsferen en het groen van de Bokor‑omgeving zonder te haasten.

  • Dag 13 Jungle‑avontuur bij Chi Phat
    • Ochtend: Vroeg op pad richting het wildernisgebied van de Cardamom‑regio: je kunt een georganiseerde transfer boeken vanaf Kampot die je via kronkelende routes naar het dorpje brengt, kiezen voor een langere off‑road rit met lokale gids die onderweg stopt bij uitzichtpunten, of de relaxte optie nemen en per korte boot de mangroves in varen richting Chi Phat. Bij aankomst regel je een korte briefing en kun je meteen aansluiten bij een lokale Chi Phat community ecotour of zelfstandig een mountainbike huren om de eerste dirttracks en dorpjes te verkennen.
    • Middag: Na de lunch duik je diep de jungle in en zijn er meerdere keuzes: volg een begeleide trek door het beschermde gebied van de Cardamom Mountains met kans op vogels, apen en zeldzame flora, neem een kajaktocht over de Tatai‑rivieren en stop bij het verkoelende bad van Tatai Waterfall, of kies een community‑project‑route waarbij je lokale herbebossingsinitiatieven en duurzame landbouw bekijkt. Een georganiseerde boottocht naar watervallen via een Tatai waterfall boat tour is ideaal als je geen lange hike wilt doen maar wel spectaculaire natuur wilt zien.
    • Avond: Als de avond valt kun je kiezen voor een rustige community‑dinerervaring met lokale gerechten en gesprekken rond een kampvuur of terugkeren naar je hotel in Kampot voor een riverside diner en stadsbiertjes; wie energie over heeft doet een korte nachtwandeling met gids om kikkers en nachtactieve vogels te spotten, terwijl anderen vroeg rusten in een eco‑lodge of hotel om de volgende dag fit verder te reizen.

    Dag dertien is voor wie echt de groene longen van Cambodja wil ervaren: de ochtend draait om de rit naar Chi Phat of het rustige begin per boot, waarna je kunt deelnemen aan een lokale Chi Phat community ecotour of zelfstandig op pad gaat per mountainbike. De middag biedt serieuze natuur: wandelingen door het beschermde gebied van de Cardamom Mountains, kajakken op de Tatai met stops bij watervallen zoals Tatai Waterfall, of leren over herbebossing en community‑initiatieven. Praktisch: trek stevige schoenen en lichtgewicht, lange kleding aan tegen muggen, neem voldoende water, een kleine EHBO‑set en cash voor lokale bijdragen; respecteer de communityregels en neem geen plastic afval mee. De avond kan intiem en lokaal zijn met een communitymaaltijd of rustig in je hotel; wie wil kan ’s avonds met een gids nog kort de natuur in voor nachtdetecties. Deze dag combineert avontuur, natuurbehoud en lokale kennismakingen zodat je Cambodja van een minder toeristische kant ziet.

  • Dag 14 Terug naar Phnom Penh
    • Ochtend: Vertrek vroeg uit je eco‑lodge in of rond Chi Phat en kies hoe je terug naar de stad wilt: een comfortabele privétransfer brengt je direct naar Phnom Penh zodat je de middag nog vol kunt plannen, de lokale boot naar Kampot gevolgd door een bus of minivan geeft je een relaxtere, meer scenische route, of je pakt de budgetbus met stops onderweg en gebruikt de reistijd om foto's en gesprekken met locals te maken. Als je de jungle nog niet genoeg hebt gezien kun je ook besluiten de ochtend aan een korte mountainbikeroute of community-werkproject te besteden en later op de dag te vertrekken; in alle gevallen is vroeg vertrekken slim om files te vermijden en de middag optimaal te benutten.
    • Middag: Eenmaal in Phnom Penh zijn er meerdere kanten op: duik in de cultuur met een bezoek aan het National Museum en het naastgelegen Royal Palace om Khmer‑kunst en geschiedenis te bekijken, of kies voor een serieuze historische context met een bezoek aan het aangrijpende Tuol Sleng Genocide Museum en de Killing Fields. Wil je iets luchtigers dan slenter je over de Russian Market en Central Market voor souvenirs en streetfood, of je boekt een ontspannende massage en spa‑sessie om reizen uit je lijf te halen. Er zijn ook georganiseerde opties zoals een lokale Phnom Penh city tour als je snel context en tips wilt krijgen.
    • Avond: Als de avond valt kun je de Mekong kiezen als decor: ga voor een relaxte Phnom Penh sunset cruise en kijk hoe de stad goud kleurt, ga juist voor rooftop cocktails en uitzicht over de skyline of struin de riverside en Bassac Lane af op zoek naar livemuziek en kleine bars. Voor een cultural wrap‑up boek je een diner met traditionele muziek of een Apsara‑dansshow, terwijl foodies de night market induiken voor noodles en skewers. Wie vroeg wil slapen zoekt z'n hotel op, anderen blijven hangen en proeven nog even van het nachtleven van Phnom Penh.

    Dag veertien is bedoeld om na de jungle‑ervaringen rustig terug te keren naar de hoofdstad en met slimme keuzes je laatste volle dag in Cambodja in te luiden. Vertrekken kan vroeg en direct per privétransfer naar Phnom Penh, of je maakt een scenic overstap via Kampot als je nog kustlucht mee wilt pakken; voor wie de community in Chi Phat wil steunen is een extra ochtendwandeling of mountainbike nog een optie. In de middag bepaal je de toon: cultuur met het National Museum en het Royal Palace, of verdieping en reflectie bij het Tuol Sleng Genocide Museum en de Killing Fields; voor een lichtere middag zijn markten en spa perfect. Rond zonsondergang kies je tussen een Phnom Penh sunset cruise, rooftop bars of het levendige riversidecircuit. Praktisch: reken op traffictijd bij aankomst, neem cash mee voor markten en fooi, en plan je bagage zodat je makkelijk kunt inchecken en nog de stad in kan. Deze dag helpt je om zowel te landen als te genieten van de stedelijke kant van Cambodja voordat je laatste dag aanbreekt.

  • Dag 15 Laatste dag en vertrek Phnom Penh
    • Ochtend: Start de dag rustig en gebruik de laatste uren om te finetunen: ga nog één keer langs een lokaal café voor sterke koffie en Khmer‑ontbijt, shop de laatste souvenirs op de Russian Market of Central Market in Phnom Penh, of kies voor een korte culturele stop bij het Royal Palace als je dat nog niet deed. Voor wie afsluiten met self‑care wil, is er de optie van een korte spa‑sessie of zwembad bij je hotel om fris op reis te kunnen; avonturiers regelen een laatste tuk‑tukrit langs de riverside voor snapshots en streetfood‑hapjes voordat ze inpakken en uitchecken.
    • Middag: Tussen uitchecken en vertrek liggen praktische en leuke keuzes: eet je lunch bij een lokaal eethuis met Amok of Khmer curry, of volg een korte Phnom Penh cooking class om thuis een gerecht te kunnen namaken. Wie nog cultuur wil pakt een snelle stop bij het National Museum of maakt een reflecterende wandeling bij een park langs de Mekong. Plan ook je transfer: boek een betrouwbare Phnom Penh airport transfer via je hotel of een lokale aanbieder, controleer je vlucht en regel laatste bagagechecks zodat je zonder stress richting de luchthaven kunt.
    • Avond: Afhankelijk van je vluchttijd kun je rustig afsluiten of meteen doorgaan: heb je een late avondvlucht dan is een rooftopbar of riverside diner ideaal om nog één keer te proosten op de reis, of schuif aan bij een night market voor laatste bites en foto’s. Vliegt je vlucht eerder, zorg dan dat je op tijd in de auto zit en maak gebruik van de afgesproken Phnom Penh airport transfer zodat je veilig en punctueel aankomt. Voor nachtvluchten is het fijn een rustige lounge of hotelbed vlakbij de luchthaven te overwegen om de reis comfortabel af te sluiten.

    Deze laatste dag draait om netjes afronden en slimme keuzes zodat je vertrek soepel verloopt. In de ochtend kun je door de markten van Phnom Penh struinen voor laatste souvenirs, nog snel het Royal Palace bekijken of een korte spa nemen om fris te voelen voor de terugreis. De middag is perfect om praktische zaken te regelen: check je vlucht, pak rustig in en kies of je nog cultuur pakt bij het National Museum of een lokale maaltijd scoort. Als je iets bijzonders wilt, boek dan een korte Phnom Penh cooking class of reserveer een betrouwbare transfer naar de luchthaven. Tegen de avond bepaal je het tempo: vroeg vertrekken richting de airport met voldoende marge, of bij een late vlucht ontspannen met een riverside‑diner of rooftopcocktail en nog één keer genieten van de stad. Praktisch advies: hou rekening met verkeer in Phnom Penh, reken extra tijd voor bagage en immigratie, zorg dat je tickets en paspoort bij de hand zijn en wissel wat cash voor het geval dat. Deze afsluitende dag zorgt dat je met goede herinneringen en zonder haast naar huis terugkeert.

Ben je op zoek naar nog meer inspiratie? Kijk dan of je een bezoek kunt brengen aan 1 van de volgende must-see bestemmingen.

  • Kratie — Irrawaddy‑dolfijnen en Koh Trong
    Bezoek Kratie voor vroege ochtend boottochten om de zeldzame Irrawaddy dolphins in de Mekong te spotten, vaak aangeboden als een georganiseerde optie zoals Kratie dolphin tour. Combineer dit met een ontspannen fietstocht over Koh Trong, het groene eiland tegenover de stad, waar je lokaal leven, rivierzichten en eenvoudige homestays vindt.
  • Mondulkiri — wilde olifanten en watervallen
    Voor wildernis en koele bossen ga naar Sen Monorom in Mondulkiri: bezoek een ethisch opvangcentrum en leer over rehabilitatie van olifanten, of maak een tocht naar de indrukwekkende Bou Sra Waterfall. Er zijn georganiseerde, verantwoorde opties zoals Mondulkiri elephant sanctuary visit die educatie en natuurervaring combineren.
  • Ratanakiri — kratermeren en bergvolkeren
    Ratanakiri biedt ruige natuur zoals Yeak Laom Lake, vulkanisch helder water omringd door jungle en korte wandelingen die perfect zijn voor fotografie en zwemmen. Boek een lokale trek of Ratanakiri trekking tour om dorpjes van bergvolkeren, watervallen en viewpoint‑routes te verkennen.
  • Preah Vihear — tempel op de grens
    Voor wie verder wil reizen: het spectaculaire Preah Vihear Temple ligt op een hoog plateau met panoramisch uitzicht en een ruige rit ernaartoe; het is indrukwekkend en relatief afgelegen. Overweeg een begeleide excursie zoals Preah Vihear guided tour vanwege toegang en logistiek rond de grensregio.
  • Sambor Prei Kuk — pre‑Angkoriaanse ruïnes
    Sambor Prei Kuk bij Kampong Thom is een minder druk, vroege Khmer‑complex met oude tempels verscholen in bossen en fijne steengravures, ideaal als je Angkor wilt aanvullen met pre‑Angkoriaanse geschiedenis. Dagtrips of georganiseerde Sambor Prei Kuk day tour geven context en vervoer.
  • Silk Island (Koh Dach) — wevers en traditie
    Dicht bij Phnom Penh biedt Silk Island (Koh Dach) een blik op traditionele zijderupsverwerking, handweverijen en rustige plattelandsfietsroutes. Een relaxte Silk Island cycling tour combineert varen, lokale workshops en marktscènes.
  • Banteay Chhmar — afgelegen Angkor‑complex
    Voor ontdekkingsreizigers is Banteay Chhmar een enorme, minder bezochte tempel met indrukwekkende bas‑reliefs en een verlaten sfeer; reizen erheen voelt als een echte expeditie. Lokale gidsen en tours zoals Banteay Chhmar tour regelen vervoer en toelichting voor deze off‑the‑beaten‑path ervaring.
  • Tonle Bati en Phnom Chisor — korte culturele escapes
    Ten zuiden van Phnom Penh liggen Tonle Bati en Phnom Chisor, compacte tempelcomplexen op heuvels die perfect zijn voor een halve dag excursie buiten de stad. Deze plekken zijn makkelijk te combineren via een Tonle Bati day trip en geven rustiger tempelmomenten zonder het Angkor‑publiek.
  • Kampong Cham — rivierleven en Koh Paen
    Kampong Cham is een authentieke rivierstad waar je over de beroemde bamboebrug of naar Koh Paen fietst om dorpse scènes, traditionele ambachten en lokale markten te ervaren. Een Kampong Cham day tour helpt je de beste stops, oude pagodes en riviergezichten te vinden.
  • Koh Ta Kiev en de minder bekende archipel
    Als je meer eilandavontuur wilt buiten de populaire routes, overweeg een trip naar Koh Ta Kiev of de stillere eilanden van de Sihanoukville‑archipel voor snorkelen, eenvoudige kampeeropties en ongerepte strandjes. Er zijn dag‑ en overnachtingstours (Koh Ta Kiev day trip) die vervoer en basisaccommodatie regelen.

Even geduld a.u.b.

De pagina wordt geladen...