Bali staat al decennia bekend als surfparadijs, maar wie verder kijkt dan Uluwatu en Canggu ontdekt dat Indonesië nog veel meer te bieden heeft. Verspreid over duizenden eilanden rollen perfecte golven aan op riffen waar het water helderder is en de line-ups rustiger. Ook kitesurfers vinden er betrouwbare seizoenswinden en uitgestrekte lagunes. Voor avonturiers die bereid zijn een boot, een lange busrit of een binnenlandse vlucht te nemen, wacht een wereld vol ongerepte spots en echte rust.
Populairste trips in Indonesië
Flores en Komodo in 18 dagen: vulkanen, stranden en komodovaranen
Waarom verder reizen dan Bali
Foto: Geio Tischler op Unsplash
Indonesië heeft onder surfers een bijna mythische status. Sinds de jaren zeventig, toen de eerste beelden van perfecte golven bij Uluwatu de wereld rondgingen, trekken surfers massaal naar deze uitgestrekte archipel. Dat is niet verwonderlijk: met meer dan zeventienduizend eilanden, een kustlijn die zich over duizenden kilometers uitstrekt en een ligging pal aan de Indische Oceaan is het land gezegend met een vrijwel eindeloze voorraad golven. Het water is het hele jaar door warm genoeg om in boardshort of bikini te surfen en de tropische omgeving met palmbomen, rijstvelden en vulkanen maakt elke sessie tot een belevenis.
Juist dat succes heeft op Bali een keerzijde gekregen. Op bekende spots zoals Uluwatu, Padang Padang en Canggu liggen op een goede dag tientallen surfers in het water, die allemaal op dezelfde golven wachten. Surfscholen sturen groepen beginners de zee in, beach clubs en cafés verdringen elkaar langs de kust en de wegen ernaartoe staan geregeld vast met scooters. Wie naar Indonesië komt voor lange ritten op lege golven, merkt al snel dat dit beeld op Bali steeds moeilijker te vinden is. Daarom kijken steeds meer surfers en kitesurfers verder dan het populaire eiland en zoeken ze het avontuur op elders in de archipel.
Drie bestemmingen springen daarbij in het oog: de Mentawai-eilanden voor de kust van Sumatra, G-Land in het uiterste oosten van Java en het ruige eiland Sumbawa. Hoe verschillend ze ook zijn, ze delen een aantal eigenschappen die ze voor golfliefhebbers onweerstaanbaar maken. Alle drie liggen ze open voor de krachtige swells die vanuit de stormgebieden in het zuiden van de Indische Oceaan duizenden kilometers afleggen voordat ze de Indonesische kust bereiken. Wanneer die energie op de ondiepe rifbodems stuit, ontstaan golven met een vorm en kracht waar surfers over de hele wereld van dromen.
Daar komt bij dat het water op deze plekken opvallend helder is. Boven het rif zie je koralen en tropische vissen onder je board doorschieten, wat de ervaring nog intenser maakt, maar ook vraagt om respect voor de ondiepe bodem. Het meest bijzondere is misschien wel het gevoel van ontdekking dat deze bestemmingen oproepen. Om er te komen neem je een boot, een binnenlandse vlucht of een lange rit over kronkelende wegen, en eenmaal aangekomen verblijf je vaak in eenvoudige kampen of op een charterboot, ver weg van drukke boulevards. Wie die reis maakt, wordt beloond met rustige line-ups, ongerepte natuur en de bijzondere sensatie dat je de golven bijna voor jezelf hebt.
De Mentawai-eilanden: legendarische golven voor de kust van Sumatra
Foto: Laurentiu Morariu op Unsplash
De Mentawai-eilanden liggen zo'n honderdvijftig kilometer ten westen van Sumatra, midden in de Indische Oceaan. De eilandengroep bestaat uit tientallen grote en kleine eilanden, waarvan Siberut, Sipora en de twee Pagai-eilanden de bekendste zijn. Lange tijd was dit gebied voor de buitenwereld vrijwel onbekend, tot surfers er begin jaren negentig ontdekten wat er langs de riffen gebeurde. Sindsdien gelden de Mentawai als een van de meest consistente surfgebieden ter wereld. Door de open ligging vangen de eilanden vrijwel elke swell die vanuit het zuiden aanrolt, en dankzij het grillige verloop van de kustlijn is er bij bijna elke windrichting wel een spot die goed loopt.
Een van de beroemdste golven is Macaronis op Noord-Pagai. Deze linkshander staat bekend om zijn speelse, bijna voorspelbare vorm, met secties waar je bochten kunt trekken en korte tubes kunt pakken. Op kleinere dagen is Macaronis ook voor gevorderde surfers op gemiddeld niveau goed te doen, al wordt de golf bij grote swell een stuk serieuzer. Lance's Right op Sipora, ook wel HT's genoemd, is een ander verhaal. Deze rechtshander breekt hol en snel over een ondiep rif en levert bij goede omstandigheden lange tubes op, maar vraagt om ervaring en een goede timing. Hetzelfde geldt voor Rifles, een razendsnelle rechtshander die als een van de meest perfecte golven van de archipel wordt beschouwd en uitsluitend geschikt is voor ervaren surfers. Wie wat meer afwisseling zoekt, kan terecht in Playgrounds, een gebied in het noorden van de eilandengroep met een cluster van spots op korte afstand van elkaar. Hier vind je zowel toegankelijke golven als uitdagende riffen, waardoor het een populaire uitvalsbasis is voor surfers van uiteenlopend niveau.
De reis naar de Mentawai begint in Padang, de hoofdstad van West-Sumatra. Je vliegt naar de internationale luchthaven Minangkabau, meestal via Jakarta of Kuala Lumpur. Vanuit de haven van Padang vertrekt een snelle veerdienst die in ongeveer drie tot vier uur naar Tua Pejat op Sipora vaart. Er varen ook tragere veerboten die 's nachts de oversteek maken, wat goedkoper is maar flink meer tijd kost. Vanaf de aankomsthaven brengen speedboten je verder naar het surfkamp of de spot van je keuze. Houd er rekening mee dat de lokale overheid een surfheffing vraagt van buitenlandse surfers; kampen en charterboten regelen dit doorgaans voor je.
Voor het verblijf heb je grofweg twee mogelijkheden. Een surfcharter is een boot waarop je met een kleine groep een of twee weken langs de eilanden vaart. Het grote voordeel is flexibiliteit: de kapitein volgt de swell en de wind, zodat je elke dag op de beste spot kunt surfen. Je slaapt, eet en leeft aan boord, wat een bijzondere sfeer oplevert, al is de ruimte beperkt en is zeeziekte voor sommigen een aandachtspunt. Een surfkamp op land biedt meer rust en comfort, vaak met ruime kamers of bungalows aan het strand. Veel kampen beschikken over een eigen boot waarmee je naar spots in de omgeving wordt gebracht, maar je actieradius is kleiner dan op een charter. Landkampen zijn bovendien vaak voordeliger en een betere keuze als je met een partner of vrienden reist die niet allemaal surfen.
Het beste seizoen loopt ruwweg van april tot oktober, wanneer de zuidelijke swells het krachtigst en het meest regelmatig zijn. In de topmaanden juni, juli en augustus zijn de golven het grootst, maar is het ook het drukst en zijn charters en kampen vaak ruim van tevoren volgeboekt. De maanden aan het begin en einde van het seizoen bieden vaak een prettige combinatie van goede golven en minder surfers in het water.
Wie de Mentawai bezoekt, komt ook in aanraking met een van de meest bijzondere culturen van Indonesië. De oorspronkelijke bewoners leven vooral op Siberut nog deels volgens oude tradities, waarin de natuur en de geesten van voorouders een centrale rol spelen. De sikerei, de traditionele genezers, zijn herkenbaar aan hun indrukwekkende tatoeages, die tot de oudste tatoeagetradities ter wereld worden gerekend. Toon respect door altijd toestemming te vragen voordat je mensen of dorpen fotografeert, kleed je bescheiden wanneer je een dorp bezoekt en koop waar mogelijk producten bij lokale families. Een paar woorden Indonesisch en een oprechte belangstelling voor het leven op de eilanden worden bijna altijd gewaardeerd en zorgen vaak voor de mooiste ontmoetingen van je reis.
G-Land: de jungle-golf van Oost-Java
Foto: Spenser Sembrat op Unsplash
G-Land is een van die namen die bij surfers direct de verbeelding prikkelen. De golf breekt in de baai van Grajagan, aan de zuidoostpunt van Java, en wordt door Indonesiërs vaak Plengkung genoemd, naar het strand waar de surfkampen liggen. Het gebied maakt deel uit van het nationaal park Alas Purwo, een uitgestrekt stuk ongerept regenwoud op het schiereiland Blambangan. De naam G-Land verwijst niet alleen naar Grajagan, maar volgens surfers ook naar de groene jungle die tot aan het strand reikt. In de jaren zeventig ontdekten een paar avontuurlijke surfers de golf vanuit een vliegtuig, en het eerste primitieve kamp op het strand legde de basis voor een legende die tot op vandaag voortleeft.
Het geheim van G-Land is een lange linkshander die over een rif van honderden meters breekt. Bij goede swell kun je een golf van begin tot eind afrijden en onderweg verschillende secties doorlopen, die elk hun eigen karakter hebben. Helemaal buiten ligt Kong's, waar de grootste sets binnenkomen en de golf zwaar en krachtig is. Iets verderop volgt Money Trees, het hart van G-Land, met lange muren die ruimte bieden voor bochten en tubes. Daarna komen Launching Pads en uiteindelijk Speedies, de meest beruchte sectie, waar de golf razendsnel en hol over het ondiepe rif breekt en lange, diepe tubes oplevert. Juist die combinatie van snelheid, kracht en een ondiepe bodem maakt G-Land vooral geschikt voor gevorderde en ervaren surfers. Een val op het verkeerde moment kan pijnlijk aflopen, en de stroming langs het rif vraagt om een goede conditie. Op kleinere dagen zijn de binnenste secties iets vriendelijker, maar ook dan is het geen plek om te leren surfen.
De gebruikelijke route naar G-Land loopt via Banyuwangi, de stad aan de oostkust van Java. De luchthaven van Banyuwangi is met binnenlandse vluchten bereikbaar, onder meer vanuit Jakarta. Vanaf daar rijd je in ongeveer anderhalf uur naar het vissersdorp Grajagan, waar een boot je over de baai naar de kampen brengt. Veel surfers kiezen echter voor een transfer vanuit Bali, wat vaak het eenvoudigst is. De surfkampen bieden hiervoor pakketten aan: je wordt opgehaald in het zuiden van Bali, steekt met de veerboot over van Gilimanuk naar Java en reist vervolgens over land en water verder naar het kamp. Sommige kampen werken ook met een rechtstreekse boottransfer vanuit Bali. Reken in beide gevallen op een flinke reisdag, maar het uitzicht op de groene kust van Oost-Java maakt veel goed.
Eenmaal aangekomen verblijf je in een van de surfkampen die verspreid langs het strand liggen. De accommodatie is eenvoudig: houten bungalows of kamers op palen, een gemeenschappelijke eetruimte en maaltijden die ter plekke worden bereid. Stroom komt meestal van een generator en is niet altijd de hele dag beschikbaar. Wat het verblijf bijzonder maakt, is de omgeving. De jungle begint letterlijk achter je kamer, en het is heel gewoon om 's ochtends langstaartmakaken door de bomen te zien klimmen of herten aan de rand van het bos te zien grazen. Met wat geluk spot je ook de groene pauwen van Alas Purwo, en in het park leven onder meer wilde zwijnen, varanen en zelfs de zeldzame banteng. Houd eten en spullen goed opgeborgen, want vooral de apen zijn brutaal en nieuwsgierig.
Het beste seizoen voor G-Land loopt van mei tot september. In deze droge maanden zorgen de zuidelijke swells uit de Indische Oceaan voor consistente golven, terwijl de passaatwind uit het zuidoosten offshore staat en de golven glad en strak houdt. In de rest van het jaar zijn veel kampen gesloten, omdat de golven dan minder betrouwbaar zijn en het regenseizoen de toegang bemoeilijkt.
Omdat G-Land zo afgelegen ligt, is goede voorbereiding belangrijk. Er zijn geen winkels, geldautomaten of surfshops in de buurt, en de internetverbinding is vaak beperkt of afwezig. Neem daarom voldoende contant geld mee en zorg dat je alles bij je hebt wat je nodig hebt. Een of twee reserveboards zijn zeker geen overbodige luxe, want de krachtige golven en het ondiepe rif eisen hun tol en een gebroken board is ter plekke nauwelijks te vervangen. Neem ook een goed gevulde EHBO-set mee, met in elk geval ontsmettingsmiddel, verband en pleisters voor rifwonden, die in het tropische klimaat snel kunnen gaan ontsteken. Het dichtstbijzijnde ziekenhuis ligt uren verderop, dus wie verstandig surft en kleine wondjes direct verzorgt, haalt het meeste uit zijn tijd in deze bijzondere jungle aan zee.
Sumbawa: surfen en kiten op één eiland
Foto: Mahmud Ahsan op Unsplash
Wie op Bali of Lombok naar het oosten kijkt, ziet aan de overkant van de Straat van Alas de heuvels van Sumbawa liggen. Het eiland is ruim twee keer zo groot als Bali, maar ontvangt slechts een fractie van het aantal bezoekers. Grote resorts en drukke uitgaansstraten zijn er nauwelijks, en het leven speelt zich af in kleine dorpen, tussen rijstvelden, savannes en droge heuvels waar paarden en waterbuffels grazen. De bevolking is overwegend islamitisch en het tempo ligt een stuk lager dan op de buureilanden. Juist die rust, gecombineerd met een kustlijn vol uitstekende riffen, maakt Sumbawa tot een aantrekkelijk alternatief voor surfers die het oorspronkelijke Indonesië zoeken. Daar komt bij dat je hier niet alleen kunt surfen, maar ook kunt kitesurfen, wat het eiland uniek maakt binnen dit rijtje bestemmingen.
Het bekendste surfgebied ligt in het zuidoosten, bij het dorp Hu'u. Langs een kort stuk kust liggen hier verschillende riffen op loop of fietsafstand van elkaar, met een handvol eenvoudige hotels, homestays en warungs aan het strand. De naamgever van het gebied is Lakey Peak, een piek die zowel naar links als naar rechts breekt en daardoor ruimte biedt aan surfers die beide kanten op willen. De golf is krachtig en kan bij goede swell flink hol worden, maar is op kleinere dagen ook geschikt voor surfers met wat ervaring op riffen. Op korte afstand ligt Lakey Pipe, een linkshander die bij de juiste swell snelle, holle tubes produceert boven een ondiepe bodem en vooral door gevorderde surfers wordt opgezocht. Aan de noordkant van de baai breekt Periscopes, een lange en snelle rechtshander die bekendstaat als een van de beste golven van de omgeving, maar die je met een flinke peddeltocht of een korte rit moet zien te bereiken. Nungas, iets verder naar het zuiden, is een stevige linkshander die vooral bij grotere swells tot leven komt en dan zware, krachtige golven geeft. Doordat de spots zo dicht bij elkaar liggen, is er bij uiteenlopende omstandigheden bijna altijd wel een plek die goed werkt.
West-Sumbawa heeft een heel ander karakter. Rond Maluk, Sekongkang en het strand van Jelenga liggen een aantal riffen die bij liefhebbers van zware golven een grote naam hebben. Supersuck is een linkshander die bij de juiste swell extreem hol breekt en lange, bijna mechanisch perfecte tubes oplevert, maar alleen geschikt is voor zeer ervaren surfers. Yo-Yo's is een rechtshander die regelmatig goed loopt en wat vriendelijker kan zijn, terwijl Scar Reef bij Jelenga een snelle, krachtige linkshander is die zijn naam niet voor niets draagt. Het rif ligt hier op veel plekken vlak onder het wateroppervlak, en een val kan pijnlijke herinneringen opleveren. Het gebied is minder ontwikkeld dan Hu'u en de accommodatie is beperkt, wat het voor avonturiers juist zo aantrekkelijk maakt.
Hu'u heeft naast zijn golven nog een troef: wind. In het droge seizoen, vooral van juni tot september, waait er een stevige en betrouwbare passaatwind uit het zuidoosten. Die wind komt meestal in de loop van de ochtend op en neemt in de middag toe, waardoor er een vast ritme ontstaat in het dorp. Surfers gaan vroeg het water in, wanneer het nog windstil of licht offshore is, en zodra de wind aantrekt maken ze plaats voor de kitesurfers. Op goede dagen staat er een windkracht die ruim voldoende is voor een flinke kite, en dankzij de golven die over de riffen breken is Hu'u vooral geliefd bij kiters die van golfrijden houden. Zo kun je op één dag zowel surfen als kiten, iets wat je op weinig plekken in Indonesië zo eenvoudig kunt combineren.
In Lakey zijn een paar kitecentra actief waar je lessen kunt volgen en materiaal kunt huren, zoals kites, boards en trapezes. In het hoogseizoen is het verstandig om materiaal of lessen vooraf te reserveren, omdat het aanbod beperkt is. Houd er wel rekening mee dat Hu'u geen ideale plek is om vanaf nul te leren kitesurfen. Het water boven de riffen is ondiep, vooral bij laagwater, en de golven en stroming vragen om een goede beheersing van je kite. Kiters die zelfstandig kunnen opstarten, aan de wind kunnen varen en zich veilig kunnen redden in de golfzone halen hier het meeste uit hun tijd. Beginners kunnen met begeleiding van een instructeur hun eerste stappen zetten in rustigere delen van de baai, maar doen er goed aan hun verwachtingen bij te stellen en extra tijd te nemen. Neem in elk geval schoenen of booties mee om je voeten tegen het rif te beschermen.
Om in Hu'u te komen, is de luchthaven van Bima de meest praktische optie. Er zijn regelmatig binnenlandse vluchten vanaf Bali en Lombok, en vanaf Bima rijd je in ongeveer twee tot tweeënhalf uur naar Lakey Peak. Veel accommodaties regelen een transfer van de luchthaven, en surfboards en kitemateriaal kunnen meestal zonder problemen op het dak of in de laadbak mee. Wie meer tijd heeft, kan ook over land en zee vanaf Lombok reizen. Vanuit de haven van Kayangan in het oosten van Lombok vaart een veerboot in ongeveer anderhalf tot twee uur naar Poto Tano op Sumbawa. Van daaruit ben je binnen een paar uur in West-Sumbawa, wat deze route ideaal maakt voor wie de spots rond Maluk en Jelenga wil bezoeken. De rit van Poto Tano naar Hu'u is aanzienlijk langer en neemt al snel tien uur of meer in beslag, maar voert je wel langs vulkanen, stille baaien en dorpjes waar je weinig andere reizigers tegenkomt. Wie beide delen van het eiland wil ontdekken, kan de reis zo combineren dat hij in het westen begint en in het oosten eindigt, of andersom.
Welke bestemming past bij jou
Foto: kazuhisa sadogawa op Unsplash
Hoewel Mentawai, G-Land en Sumbawa alle drie draaien om krachtige golven en ongerepte natuur, verschillen ze flink in karakter. Welke bestemming het beste bij je past, hangt af van je surfniveau, je budget, de hoeveelheid comfort die je zoekt en de vraag of je naast surfen ook wilt kitesurfen. Een eerlijke inschatting van je eigen kunnen is daarbij het belangrijkste vertrekpunt, want de golven op deze plekken zijn niet te onderschatten.
Op het gebied van surfniveau bieden de Mentawai-eilanden de meeste variatie. Doordat er tientallen spots binnen bereik liggen, vind je er zowel speelse golven zoals Macaronis op kleinere dagen en een aantal toegankelijke riffen in Playgrounds, als uitdagende golven zoals Rifles en Lance's Right voor ervaren surfers. G-Land is een stuk eenzijdiger: de lange linkshander vraagt om ervaring met snelle, krachtige golven boven een ondiep rif, en voor surfers die nog niet zeker zijn van hun zaak is het geen geschikte plek. Sumbawa zit daar tussenin. Rond Hu'u kunnen surfers met enige rifervaring op rustige dagen goed uit de voeten, terwijl de golven in West-Sumbawa, met Supersuck als bekendste voorbeeld, vooral iets zijn voor gevorderden die op zoek zijn naar zware tubes.
Ook in bereikbaarheid, budget en comfort lopen de bestemmingen uiteen. G-Land ligt het dichtst bij Bali en is met een georganiseerde transfer in één lange reisdag te bereiken, wat het aantrekkelijk maakt voor wie al op Bali verblijft. Sumbawa is dankzij de vluchten naar Bima eveneens goed bereikbaar, en wie meer tijd heeft, kan via Lombok over land en zee reizen. De Mentawai vragen de meeste reistijd, met een vlucht naar Padang en daarna een boottocht naar de eilanden. Qua kosten is Sumbawa doorgaans de voordeligste keuze, met eenvoudige homestays en warungs waar je voor weinig geld logeert en eet. In G-Land betaal je meestal voor een pakket waarin verblijf, maaltijden en transfer zijn inbegrepen, terwijl een surfcharter in de Mentawai vaak de grootste investering is. Daar staat tegenover dat je in de Mentawai ook het meeste comfort kunt vinden, met goed verzorgde landkampen en luxe boten. G-Land is bewust basic, met eenvoudige bungalows en stroom van een generator, en Sumbawa biedt vooral sobere maar gezellige accommodaties zonder veel poespas.
Voor kitesurfers is de keuze snel gemaakt. Van de drie bestemmingen is alleen Sumbawa echt geschikt om te kiten, dankzij de betrouwbare passaatwind die in het droge seizoen over de baai van Hu'u waait. In de Mentawai en G-Land draait alles om surfen, en de wind is daar vooral welkom zolang hij de golven glad houdt. Wie zijn kite wil meenemen of ter plekke lessen wil volgen, komt dus vanzelf uit op Sumbawa.
Samengevat in een keuzehulp: de Mentawai-eilanden zijn de bestemming voor wie de ultieme surftrip zoekt, met een enorme keuze aan golven van wereldklasse en de vrijheid om met een charter elke dag de beste spot op te zoeken. G-Land is ideaal voor avonturiers die houden van afgelegen plekken en het niet erg vinden om een week lang zonder luxe midden in de jungle te leven, met apen en pauwen als buren en een van de beste linkshanders ter wereld voor de deur. Sumbawa is de logische keuze voor wie surfen en kiten wil combineren, of gewoon op zoek is naar een rustig eiland met goede golven en een lager prijskaartje.
Het is overigens goed mogelijk om meerdere bestemmingen in één reis te combineren, zeker omdat het beste seizoen van alle drie grotendeels samenvalt in de maanden mei tot en met september. Vanuit Bali reis je makkelijk door naar G-Land, en via Lombok of met een binnenlandse vlucht ben je zo op Sumbawa. Een route die begint op Bali, een week G-Land meeneemt en eindigt in Hu'u is dan ook populair onder surfers met wat meer tijd. De Mentawai liggen verder weg, maar met een vlucht via Jakarta naar Padang kun je ook deze eilanden aan je reis toevoegen, mits je voldoende dagen inplant voor de reis heen en terug.
Praktische tips voor je surf- of kitereis
Foto: Devi Puspita Amartha Yahya op Unsplash
Begin je voorbereiding met de reisdocumenten. Nederlanders en Belgen kunnen voor een toeristisch bezoek aan Indonesië een visa on arrival krijgen, dat dertig dagen geldig is en eenmalig met nog eens dertig dagen kan worden verlengd. Het is het handigst om dit visum vooraf online aan te vragen als e-VOA via de officiële website van de Indonesische immigratiedienst, zodat je bij aankomst sneller door de controle bent. Je paspoort moet bij aankomst nog minimaal zes maanden geldig zijn. Wie langer wil blijven of meerdere keren wil in- en uitreizen, doet er goed aan de actuele regels ruim voor vertrek te controleren, omdat deze regelmatig veranderen.
Een goede reisverzekering is voor een surf- of kitereis geen overbodige luxe. Veel standaardpolissen sluiten surfen of kitesurfen uit of rekenen het tot de risicovolle sporten, waarvoor je een aanvullende dekking nodig hebt. Lees de voorwaarden daarom zorgvuldig en controleer ook of medische repatriëring en vervoer per boot of helikopter vanuit afgelegen gebieden zijn gedekt. Op plekken als de Mentawai of G-Land kan een evacuatie bij een ernstig ongeluk namelijk flink in de papieren lopen. Wil je ook je boards of kitemateriaal verzekeren, check dan of je verzekering schade tijdens vervoer vergoedt.
Het vervoeren van boards bij binnenlandse vluchten vraagt om wat extra aandacht. Maatschappijen als Garuda Indonesia, Lion Air en Wings Air rekenen vaak een toeslag voor surfboards, en de tarieven verschillen per maatschappij en per route. Op kleinere propellervliegtuigen, zoals die naar Bima, geldt soms een maximale lengte, dus wie met een lange gun reist, informeert dit het best vooraf. Gebruik een stevige boardbag met extra bescherming rond de neus, de staart en de rails, en haal altijd de vinnen uit je board. Kitesurfers kunnen hun kites, bar en trapeze vaak compact in dezelfde tas meenemen, wat de kosten beperkt.
Ook de juiste uitrusting maakt een groot verschil. Booties beschermen je voeten tegen scherp koraal en zee-egels, vooral bij laagwater en bij het in- en uitpeddelen over het rif. Een rifhelm is geen overbodige voorzorg op zware golven zoals Speedies, Lakey Pipe of Supersuck, waar een val je in direct contact met de bodem kan brengen. Neem verder een lycra met lange mouwen, tropische wax, een reserveleash, een vinnensleutel en een kleine reparatieset voor deuken en scheurtjes mee. In afgelegen gebieden is het lastig om onderdelen te vervangen, dus wat je niet bij je hebt, moet je vaak missen.
Wat gezondheid betreft, is de zon je grootste tegenstander. Op de evenaar brand je al binnen korte tijd, zeker op het water waar het licht wordt weerkaatst. Smeer je regelmatig in met een waterbestendige zonnebrand of zinkcrème, draag een lycra en drink veel water. Rifwonden verdienen direct aandacht: spoel ze grondig met schoon drinkwater, verwijder zichtbare koraalresten, ontsmet met een middel zoals betadine en houd de wond zo droog en schoon mogelijk. In het warme, vochtige klimaat raken kleine wondjes snel ontstoken, dus zoek hulp bij roodheid, zwelling of koorts. Laat je ruim voor vertrek adviseren door de GGD of een reiskliniek over vaccinaties en eventuele malariapreventie, en bescherm je tegen muggen vanwege het risico op dengue. Medische zorg is in afgelegen gebieden beperkt. Op de Mentawai en in G-Land ben je vaak uren verwijderd van een ziekenhuis, en op Sumbawa vind je de dichtstbijzijnde ziekenhuizen in Bima en Sumbawa Besar. Bij ernstige verwondingen volgt doorgaans een overplaatsing naar Padang, Bali of Jakarta.
Zorg verder voor voldoende contant geld in Indonesische roepia's. Geldautomaten vind je in steden als Padang, Banyuwangi, Bima en Dompu, maar in de surfkampen en kleine dorpen kun je vaak alleen contant betalen. Neem ook kleine coupures mee voor fooien, warungs en vervoer. Voor internet koop je bij aankomst het best een lokale simkaart of eSIM, bijvoorbeeld van Telkomsel, dat in afgelegen gebieden meestal het beste bereik heeft. Reken er wel op dat de verbinding op de eilanden traag of tijdelijk afwezig kan zijn, al bieden steeds meer kampen en charterboten wifi via satelliet.
Tot slot is respect de sleutel tot een goede tijd in het water en daarbuiten. Volg de ongeschreven regels van de line-up: de surfer die het dichtst bij de piek zit, heeft voorrang, je neemt nooit iemands golf af en je peddelt na een rit met een boog terug om anderen niet in de weg te zitten. Een vriendelijke groet aan lokale surfers en wat geduld in een drukke line-up doen wonderen. Ook op het land word je met open armen ontvangen als je je aanpast aan de gewoonten. Sumbawa is overwegend islamitisch, dus kleed je bedekt wanneer je door dorpen loopt en houd rekening met de ramadan. Vraag altijd toestemming voordat je mensen fotografeert, geef en ontvang dingen met je rechterhand en leer een paar woorden Indonesisch, zoals terima kasih (dank je wel) en permisi (pardon). Kleine gebaren als deze zorgen er vaak voor dat je reis niet alleen draait om golven, maar ook om bijzondere ontmoetingen.
Klaar voor de golven van Indonesië
Bali zal altijd een bijzondere plek blijven in de geschiedenis van het surfen, maar het is slechts het begin van wat Indonesië te bieden heeft. Achter de horizon liggen duizenden eilanden waar de Indische Oceaan dag in, dag uit zijn energie op de riffen loslaat. Wie de stap durft te zetten om verder te reizen, ontdekt een land dat nog altijd vol verrassingen zit, met golven die op wereldkaarten nauwelijks een naam hebben en kustlijnen waar je de enige surfer in het water bent.
Stel je voor hoe je bij zonsopkomst vanaf het dek van een charterboot een perfecte rechtshander ziet breken voor een onbewoond eiland in de Mentawai. Of hoe je na een sessie op Money Trees terugloopt naar je bungalow, terwijl de apen in de bomen boven je hoofd ruziën en het geluid van de jungle zich vermengt met het gebulder van de branding. Of hoe je in Hu'u de ochtend doorbrengt op de golven van Lakey Peak en 's middags met je kite over de baai vliegt, terwijl de zon langzaam zakt achter de heuvels van Sumbawa. Dit zijn de momenten die een surfreis onvergetelijk maken en die je op de drukke spots van Bali steeds moeilijker vindt.
Natuurlijk vraagt zo'n reis wat meer moeite. Er zijn boottochten, binnenlandse vluchten en hobbelige wegen, en het comfort is soms eenvoudig. Maar juist die inspanning maakt de beloning des te groter. Elke lege line-up, elke ontmoeting met een vissersfamilie in een afgelegen dorp en elke golf die je helemaal voor jezelf hebt, voelt als iets wat je echt hebt verdiend. Het is die combinatie van tropische eilanden, ongerepte natuur en krachtige golven die Indonesië voor surfers en kitesurfers zo uniek maakt.
Of je nu droomt van de tubes van de Mentawai, het avontuur van G-Land of de veelzijdigheid van Sumbawa, de golven wachten op je. Pak je kalender erbij, kies het seizoen dat bij je past, zoek je boards en kite bij elkaar en begin met het plannen van je reis. De rest van Indonesië ligt klaar om ontdekt te worden, en de volgende perfecte golf zou zomaar de jouwe kunnen zijn.
